Haftalık taslak

  • Genel

    BBY 163 Bilgi Yönetimi Kavramları (2015-2016 Güz)

    Ders sorumlusu: Yaşar Tonta  E-posta adresi: yasartonta@gmail.com

    Ders saati ve yeri: Pazartesi, 13:30-16:30, 101 no'lu sınıf

    Dersin içeriği: Bilgi yönetimiyle ilgili temel kavramlar (bilgi, düzenleme, yönetim, bilgi kuramı –epistemoloji-, vd.); Bilgi düzenleme ve yönetiminin kavramsal temelleri: modern yönetim, sistem yaklaşımı, bilişim; Bilgi yönetiminin tarihçesi; Bilgi yerleşimleri (habitats); Bilgi yöneten örgütler olarak kütüphaneler, arşivler ve müzeler; Bilgi toplumu; Bilgi yönetimi teknolojileri (VTYS, kullanıcı arayüzleri, veri ambarları, veri madenlemesi, vd.); Bilgi yönetimi ve dil: Bilgi erişim için belgelerin dil kullanılarak tanımlanması; ontolojiler, üst veri; iki dilde-çok dilde sistemler; doğal dille işleme; Bilgi yönetimi ve bilişsel bilim; Bilgi kullanıcıları; Bilgi yöneticileri; Bilgi yönetimiyle ilgili kuramlar; Yenilik yönetimi; İş süreçleri yönetimi; Yönetim bilgi sistemleri; Bilgi mimarisi; Bilgi yönetimi ve yasal çerçeve; Bilgi yönetimi ve toplumsal etki; Bilgi yönetiminin geleceği.

    Dersin hedefleri ve amaçları: Öğrencilerin bilgi yönetimi ile ilgili temel kavramların diğer disiplinlerle ilişkisini, bilgi yönetimini etkileyen diğer disiplinlere ait gelişmeleri bilgibilim perspektifinden irdelemelerini sağlamaktır.

    Öğrenme çıktıları: Bu dersin sonunda öğrenci bilgi yönetimiyle ilgili temel kavramları birbirinden ayırt edebilecek, farklı disiplinlerde bilgi ile ilgili olarak yaygınlıkla kullanılan kavramları anlayacak, aralarındaki farkları mantıklı bir biçimde açıklayıp tartışabilecektir.

    Ders kitapları:

    • Lankes, R.D. (2011). The Atlas of New Librarianship. Cambridge, MA: MIT Press.
    • Glushko, R.J. (ed.) (2013). The Discipline of Organizing. Cambridge, MA: MIT Press. (epub)
    • Buckland, M. (1991). Information and Information Systems. Praeger.
    • Norton, M.J. (2000). Introductory Concepts in Information Science. New Jersey: ASIS.


    Dersin gerekleri: Öğrencilerin her derste verilen bölümleri okumaları ve verilen ödevleri mutlaka tamamlamaları gerekmektedir (Ödevlerle ilgili bilgiler ayrıntılı programda verilecektir). 

    Derse devam zorunludur. Derste cep telefonları tamamen sessize alınmalı ve kesinlikle kullanılmamalıdır. Ders başladıktan sonra (geç) gelen öğrenciler derse girmek için ara verilmesini beklemek zorundadırlar. Mazeretsiz iki ders üst üste derse gel(e)meyen öğrenciler durumu açıklayan resmi bir belge getirmeleri gerekmektedir.

    Öğrenciler bütün ödevleri ve sınavları kendi çabalarıyla ve başkalarından yardım almadan tamamlamak zorundadırlar. Aksine davranışlarda Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliğinin 9/m maddesi hükümleri (bir veya iki yarı yıl uzaklaştırma cezası) uygulanır.  

    Değerlendirme:

    Ödevler : %25

    Ara sınav : %25

    Devam : %10

    Final sınavı : %40

    Toplam : %100


  • 14 Eylül 2015

    Giriş: Bilgi Yönetimi Kavramları

    Okuma listesi

    Lankes, s. 14-22. Kısa bir video için bkz.  "The mission of libraries: Expect more than books"

    Knowledge map of information science (PDF) 

    Glushko, 1. Bölüm (PDF)

    Glushko, The discipline of organizing (Slaytlar

    Yaşar Tonta, Bilgi yönetiminin kavramsal tanımı ve uygulama alanları. (bildiri) Kütüphaneciliğin Destanı Uluslararası Sempozyumu, 21-24 Ekim 2004, Ankara (Bildiriler) içinde (55-68). Ankara: AÜ DTCF Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü, 2004.(PDF)

    Yaşar Tonta, Kütüphanecilik ve Bilgibilim eğitiminde gelişmeler ve program değişiklikleri. Türk Kütüphaneciliği, 26, 227-261, 2012. (PDF)

    Buckland: "Information as Thing"Journal of the American Society of Information Science 42:5 (June 1991): 351-360.

    Buckland What is a "document"?

    Kavramlar: Bilgi ve belge

    Sunuş slaytları 

    • 21 Eylül 2015

      Senato kararı gereği ders yapılmayacaktır. 



      • 28 Eylül 2015

        Bilgi Yönetimi Kavramları (devam) 

        Okuma listesi

        Yaşar Tonta, Internet and Electronic Information Management, Information Services & Use, 25(1), 3-12, 2005. (PDF)

        Yaşar Tonta, Bilgi Erişim Sorunları ve Internet". Ed. Ali Can, M. Tayfun Gülle, Oya Gürdal ve Erol Yılmaz. Kütüphanecilikte Yeni gelişmeler, Kavramlar, Olgular... 37. Kütüphane Haftası Bildirileri, 26 Mart - 01 Nisan 2001 içinde (52-62) Ankara: TKD, 2002. (Sunuş slaytları)

        Yaşar Tonta," Bilgi erişim sorunu" Ed. Tülay Fenerci ve Oya Gürdal, 21. Yüzyıla Girerken Enformasyon Olgusu: Ulusal Sempozyum Bildirileri, 19-20 Nisan 2001, Hatay içinde (s. 198-206). Ankara: Türk Kütüphaneciler Derneği, 2001. (Sunuş slaytları) 

        Kavramlar: Kaynak, Etkileşim, Düzenleme, Kullanıcı

        Sunuş slaytları


        Ödev 1: BİLGİ DÜZENLEME SİSTEMLERİ 

        Teslim tarihi: 12 Ekim 2015

        Not: Ödev 1 e-posta aracılığıyla (ipekscn@gmail.com veya yasartonta@gmail.com) 12 Ekim 2015'te dersten önce teslim edilmelidir. Lütfen mesajınızın "Konu" satırına "bby163 ödev 1"yazmayı unutmayınız.   


        Bir “düzenleme sistemi” bir dizi etkileşime olanak verecek şekilde amaçlı olarak düzenlenmiş kaynaklar koleksiyonu” olarak tanımlamaktadır.

        Derste bu tanımın bileşenleri (“kaynak”, “düzenleme”, “etkileşim” vd.) ayrıntılı olarak işlendi. Kütüphanelerden, arşivlerden, müzelerden örnekler verildi.

        Bu ödevde yukarıdaki tanıma uyan (kütüphane, arşiv ve müzeler dışında) bir bilgi düzenleme sistemi seçerek bu sistemi kısaca tanıtınız. Aşağıdaki soruları yanıtlayınız:

        1. Bu sistemde “ne” düzenlenmektedir? (örneğin, nesneler, bilgi, nesneler hakkında bilgi, bilgi hakkında bilgi, vs.)

        2. Niçin düzenlenmektedir?

        3. Nasıl düzenlenmektedir?

        4. Sistem ne tür etkileşimlere olanak sağlamaktadır?

        5. Etkileşim nasıl gerçekleştirilmektedir?

        6. Etkileşimin sonuçları/çıktıları nasıl sunulmaktadır?


        • 5 Ekim 2015

          Bilgi Düzenleme Sistemleri

          Düzenleme sisteminin temelleri, kategorizasyon, sınıflama

          Okuma listesi

          Robert J. Glushko, “Foundations for Organizing Systems”, Glushko, R.J. (2013). The discipline of organizing içinde (1. Bölüm). http://tdo.berkeley.edu/wp-content/uploads/2013/02/TDO-Ch1.pdf 

          Kitap hakkında daha fazla bilgi ve yazarın blogu için bkz. http://disciplineoforganizing.org/ Kitap Amazon'da da var: http://www.amazon.com/The-Discipline-Organizing-Robert-Glushko/dp/0262518503/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1380445404&sr=8-1&keywords=glushko

          Yaşar Tonta, Bilgi sınıflama, bilgi düzenleme ve bilgi erişim. Özgür Külcü, Tolga Çakmak ve Nevzat Özel (Yay. Haz.). Prof. Dr. K. Gülbün Baydur’a armağan içinde (s. 155-172). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü, 2012. (ISBN: 978 975 491 334 7)

          Kavramlar: Düzenleme, kategorizasyon, dizinleme, sınıflama, kaynak, derme, taksonomi, ontolojiler

          Not: Ödev 1 e-posta aracılığıyla dersten önce teslim edilmelidir.  


        • 12 Ekim 2015

          Kaynak Tanımlama ve Üst Veri

          Düzenleme sistemlerinde kaynaklar, kaynak sınıfları ve türleri, kaynak tanımlama

          Okuma listesi

          Robert J. Glushko, “Resource Description and Metadata”, Glushko, R.J. (2013). The discipline of organizing içinde (4. Bölüm). http://www.amazon.com/The-Discipline-Organizing-Robert-Glushko/dp/0262518503/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1380445404&sr=8-1&keywords=glushko

          Kavramlar: Kaynak alanı, kaynak formatı, kaynak biçimi, metadata, kategorizasyon, sınıflama



          ÖDEV 2

          Bir bilgi düzenleme sistemi olarak A Word A Day web sitesi (http://wordsmith.org/awad/archives.html) arşivini inceleyiniz.

          • Sistemi kısaca tanıtınız.
          • Aşağıdaki soruları kısaca yanıtlayınız.
          • Bu sistemde ne, niçin, nasıl düzenleniyor?
          • Sistem ne tür etkileşimlere olanak sağlıyor?
          • Bu etkileşimler nasıl gerçekleştiriliyor?
          • Etkileşimin sonuçları nasıl sunuluyor?


          Teslim tarihi: 26 Ekim 2015 (dersten önce)



          Dersi alan tüm öğrencilerin dersin sayfasına kayıt yapmaları zorunludur. Ekte yer alan Word dokümanında belirtilen açıklamaları takip ederek dersin sayfasına kaydolabilirsiniz. 
        • 19 Ekim 2015

          Bu hafta bütün dünyada "Açık Erişim Haftası" olarak kutlanıyor. Türkiye'de de 19-21 Ekim 2015 tarihlerinde TÜBİTAK'ta 4. Açık Erişim Çalıştayı var. 

          Çalıştayın web sayfası http://calistay.acikerisim.org/

          Çalıştay programı: http://calistay.acikerisim.org/dokumanlar/ae2015_program.pdf

          Kayıt sayfası: http://calistay.acikerisim.org/kayit/ (Çalıştay ücretsiz, fakat 15 Ekim 2015 tarihine kadar kaydolmak gerekiyor.)

          Çalıştay düzenleyicilerinden biri olarak "Açık Bilim ve Açık Erişim Ekosistemi" başlıklı bir sunuş yapacağım. Bu nedenle dersimizi yapamayacağız.

          Hepinizi bekliyoruz.   

          • 26 Ekim 2015

            Açık Bilim ve Açık Erişim

            Her yıl ekim ayının 3. haftası dünyada açık erişim haftası olarak kutlanıyor. Bizde de geçen hafta TÜBİTAK'ın ev sahipliğinde 4. Açık Erişim Çalıştayı düzenlendi (program için bkz.  http://calistay.acikerisim.org/dokumanlar/ae2015_program.pdf). Çalıştay sonunda Açık Erişim Ankara Bildirgesi yayımlandı.  Çalıştayda yapılan sunuşlar yakında web sayfasından yayımlanacak. 

            Bu nedenle bu haftaki dersimizde Açık Bilim ve Açık Erişim kavramlarını inceleyeceğiz. Konuyla ilgili bazı linkler ve ders slaytları aşağıda:

            Yaşar Tonta, “Açık Bilim ve Açık Erişim”, U. Al ve Z. Taşkın (ed.). Prof. Dr. İrfan Çakın'a Armağan içinde. Ankara: H.Ü. BBY Bölümü, 2015. 

            Yaşar Tonta, “Açık Erişim ve Açık Bilim” (panel sunuşu). Bilimsel Yayınlar ve Açık Erişim Paneli. 26 Mart 2015, Atılım Üniversitesi Kütüphanesi, Ankara (Sunuş slaytları) (Sunuş videosu (13’ 50’’))

            Peter Suber, Open Access. MIT Press, 2012. 


          • 2 Kasım 2015


            Bilgi erişim

            Bilgi erişim modelleri, Bilgi erişimin bileşenleri, Arama, Sorgu, Performans değerlendirme

            Okuma listesi

            Yaşar Tonta, Bilgi sınıflama, bilgi düzenleme ve bilgi erişim. (2012). Ö. Külcü, T. Çakmak ve N. Özel (Yay. Haz.). Prof. Dr. K. Gülbün Baydur’a armağan içinde (s. 155-172). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü. (PDF)

            Yaşar Tonta, Bilgi erişim sistemleri. Türk Kütüphaneciliği, 9(3), 302-314. (PDF)

            Yaşar Tonta, Yıltan Bitirim ve Hayri Sever. Türkçe Arama Motorlarında Performans Değerlendirme. (Performance Evaluation of Turkish Search Engines). Ankara: Total Bilişim Ltd. Şti., 2002. xvi, 152 s. (ISBN 975 92923-0-0). (Özet  (Tam metin (PDF) )

            Kavramlar: İlgililik, hakkındalık, yarar, kesin isabet, erişim isabeti, konu, eser, metin




          • 9 Kasım 2015


            Bilgi yöneten kuruluşlar olarak kütüphaneler, arşivler, müzeler, vd.,  Bilgi ekolojisi

            Kaynaklarla etkileşim, Bellek kuruluşları olarak kütüphane, arşiv ve müzelerin bilgi yönetimindeki yeri; Bilgi yönetiminin bilgi ekolojisi yaklaşımıyla incelenmesi

            Okuma listesi

            Robert J. Glushko, “Interactions with Resources”, Glushko, R.J. (2013). The discipline of organizing içinde (9. Bölüm). http://www.amazon.com/The-Discipline-Organizing-Robert-Glushko/dp/0262518503/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1380445404&sr=8-1&keywords=glushko

            Kavramlar: Kütüphane, arşiv, müze, veri merkezi 




          • 16 Kasım 2015


            Bilgi kullanıcıları; bilgi arama davranışları; bilgi arama modelleri

            Kullanıcıların bilgi ihtiyaçlarının karşılanması, bilişsel bilgi, bilgi açığı

            Okuma listesi

            Marti Hearst, Search User Interfaces. (Cambridge University Press, 2009). 3. Bölüm: "Models of the Information Seeking Process"

            Nazan Uçak, Bilgi gereksinimi ve bilgi arama davranışı, Türk Kütüphaneciliği, 11, 315-325. (PDF)

            Kavramlar: Bilgi gereksinimi, bilgi arama davranışı


          • 23 Kasım 2015

            Ara sınav

            Sınavınız ders saatinde aynı sınıfta olacaktır (Saat 13.30 101 no'lu sınıf).

            • 30 Kasım 2015

              Bilgi mimarisi

              Bilgi gösterimi, tanımlanması, tasarımı ve kurulumu

              Okuma listesi

              Mehmet Doğan, Teknoloji Kimin Umurunda? İstanbul: Alfa, 2007.

              Yaşar Tonta, “Bilgi Mimarisi”. 2013. (Erasmus IP LibCMASS sunuş slaytları)

              Kavramlar: Bilgi mimarisi, etkileşim tasarımı, kullanılabilirlik

              Gelişme raporu (Dönem ödevi ile ilgili yaklaşık yarım sayfa uzunluğunda bir gelişme raporu hazırlayıp 30 Kasım 2015 Pazartesi gününe kadar ipekscn@gmail.com adresine göndermeniz gerekmektedir).

            • 7 Aralık 2015

              Bilgi yönetimi ve bilimsel ve kültürel miras

              Bilimsel ve kültürel mirası bilgi yönetimi ile geleceğe nasıl taşıyabiliriz?

              Okuma listesi

              Yaşar Tonta, Libraries and museums in the flat world: Are they becoming virtual destinations? Library Collections, Acquisitions, & Technical Services, 32(1): 1-9, 2008. (PDF)

              Yaşar Tonta, Preservation of scientific and cultural heritage in Balkan countriesProgram: electronic library and information systems, 43(4): 419-429, 2009. DOI: 10.1108/00330330910998066. (PDF)

              Yaşar Tonta, “The digital future of the past and present” (keynote address). AccessIT Final Conference, 21 March 2011, Sakıp Sabancı Museum, Istanbul. (Sunuş slaytları – PDF  / Presentation slides -PDF)

              Yaşar Tonta, Dijital Çağda Dünya Belleği: Dijitalleştirme ve Koruma Konferansı, 26-28 Eylül 2012, Vancouver, Kanada. (Konferans raporu). 19 Ekim 2012. Türk Kütüphaneciliği, 26, 780-793, 2012. (PDF)

              Yaşar Tonta, Kültürel mirasın geleceği ve UNESCO Dünya Belleği Programı. Evliya Çelebi Seyahatnamesi UNESCO Dünya Belleğinde. 29 Kasım 2013, Ankara Resim ve Heykel Müzesi.  (Sunuş slaytları – PDF  / Presentation slides -PDF)

              Yaşar Tonta, Kültürel Mirasın Geleceği. (Açış Konuşması). ÜNAK2014: Uluslararası Kültürel Mirasın ve Kültürel Bellek Kurumlarının Yönetimi Kongresi / URLA2014: International Congress on Management of Cultural Heritage and Cultural Memory Institutions, 17-19.09.2014, İstanbul. (Bildiri metni -PDF) (Sunuş slaytlarıPDF)

              Kavramlar: Dijitalleştirme, derleme, OAIS

            • 14 Aralık 2015

              Öğrenci sunuşları

              Her öğrenci 5 slayttan oluşan 5 dakikalık sunum yapacaktır. 

              Dönem ödevlerinin teslim tarihi 21 Aralık 2015 Pazartesi

              • 21 Aralık 2015