Haftalık taslak

  • Genel

    Ders Sorumlusu

    Arş. Gör. Tolga Çakmak - tcakmak@hacettepe.edu.tr, 0312 297 82 00 / 125

    Ders Günü ve Yeri

    Ders, haftada bir defa üç saat teorik olarak verilmektedir. Öğrencilerin derse katılmaları için Perşembe günleri 09:30-12:30 saatlerinde B8-103 numaralı sınıfta bulunmaları gerekmektedir.

    Dersin Amacı

    Bu dersin amacı öğrencilerin; bilgi kaynaklarının tanımlanmasında kullanılan araçları kullanabilme, bu araçlar arasında karşılıklı işlerliği ve dönüştürmeyi sağlama gibi uygulamaya dönük becerilere sahip olmalarını sağlamaktır.

    Dersin Kredi ve AKTS Bilgileri

    Bu ders, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü lisans ders programında üçüncü yarıyılda verilir. Dersi başarıyla tamamlayan öğrenciler ulusal kredi sistemine göre üç, AKTS kredi sistemine göre ise beş kredi kazanırlar.

    Dersin Öğrenme Çıktıları

    Bu dersi alan öğrencilere;

    • Bilgi kaynaklarının tanımlanması konusunda bilgi verilir.

    • Bilgi kaynaklarının tanımlanmasında kullanılan araçların, üst veri şemaları ve karşılıklı işlerlik standartlarının neler olduğu anlatılır.

    • Bilgi kaynaklarının tanımlanmasında ilişkilendirmeye yönelik yapılar ve bu yapıların kurulmasında kullanılan kurallar anlatılır.

    • Bilgi kaynaklarının tanımlanmasında kullanılan araçların değerlendirilmesi, kullanılacak araçlara karar verme süreçleri ve üstveri kalitesinin değerlendirilmesi ile ilgili bilgi ve beceri kazanımları aktarılır.


    Dersin İçeriği

    Bu derste her tür bilgi kaynağını tanımlamak için kullanılan üst veri şemaları, bu şemaların ve araçların kurulumu ve uygulanması, denetimli listeler, üst veri kalitesinin değerlendirilmesi; bir üst veri şemasından diğerine aktarım için kullanılan yöntemler ve yazılımlar üzerinde durulmaktadır. Ders uygulama ağırlıklı olup kataloglama, ISBD, MARC ve üst veri yapılarını içermektedir.

    Ders Materyalleri ve Kaynaklar

    Ders ile ilgili anlatılan konulara ilişkin temel kaynaklar, haftalık okuma parçaları ve sunuş slaytları dersin web sayfası üzerinde haftalık akış içerisinde verilmektedir. Her derse ait sunuş slaytları ilgili dersin yapılmasının ardından en geç iki gün içerisinde indirilebilir bir formatta dersin web sayfasında yayınlanır.

    Herhangi bir engeli nedeniyle ders web sayfasına, materyallerine ya da uygulamalarına erişim ve ulaşımda sorun yaşayan öğrencilerin en kısa sürede ders sorumlusu ile iletişime geçmesi gerekmektedir.

      1. The Discipline of Organizing - The MIT Press (May 17, 2013) - Robert J. Glushko (Editor)
      2. Information resource description: creating and managing metadata (Hider, Philip) - Z666.7 H53 2012
      3. Metadata and its applications in the digital library: Approaches and practices (Jia Liu) Z666.7 L58 2007
      4. Introduction to metadata (2nd edition) – Martha Baca – 2008 
      5. Metadata fundamentals for all librarians (Caplan, Priscilla) - Z 666.5 C37 2003
      6. Cataloging Cultural Objects: A Guide to Describing Cultural Works and Their Images
      7. Twenty-first century metadata operations : challenges, opportunities, directions (Eden, Bradford Lee, editor of compilation) - Z675.U5 T84 2013
      8. Introduction to metadata : pathways to digital information (Baca, Murtha. Getty Information Institute) - QA76.9.D3 I599 1998
      9. Digital futures: strategies fort he information age – Marilyn Deegan ve Simon Tanner – ZA 4080 D44 2002
      10. Course on Digital Libraries at the Free University of Bolzano  Academic year 2012-2013: http://www.nmis.isti.cnr.it/casarosa/FUB-DL/
      11. Coursera: Metadata: Organizing and Discovering Information - https://class.coursera.org/metadata-002

    Dersin Gerekleri ve Devam Durumu

    Dersin işlenişi yüz yüze dersler ve dersin resmi web sayfası aracılığıyla gerçekleştirilir.


    Öğrencilerin yüz yüze derslere gelmeden önce ilgili ders konuları ile ilgili olarak verilen okuma parçalarını takip etmeleri ve verilen ödevleri zamanında teslim etmeleri beklenmektedir. Ödevlerle ilgili ayrıntılar ilgili ders haftalarında ve dersin resmi iletişim platformlarında verilmektedir.


    Bütün öğrencilerin Dersin resmi iletişim platformlarını takip etmeleri, bu platformlardaki profillerini aktifleştirmeleri, ilgili haftalardaki içerikleri ve ders forumuna abone olarak bu platformları derse gelmeden önce en az bir kere kontrol etmeleri gerekmektedir.


    Öğrencilerin yüz yüze derslere devam etmeleri Hacettepe Üniversitesinin Önlisans, Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 22. Maddesi doğrultusunda zorunludur. Üç dersten fazla yüz yüze derse katılmayan öğrenciler F1 notu ile başarısız sayılırlar. Bu durumdaki öğrencilerin listesi genel sınavlardan önce kişisel bilgilerin gizliliği ilkesine uygun bir şekilde ilan edilir. Bu öğrencilerin dönem sonunda yapılan genel sınav ve bütünleme sınavlarına girme hakları bulunmamaktadır. Dersi daha önceki dönemlerde programına alıp F2 veya F3 notlarından birini alarak başarısız olmuş olan öğrencilerin yüz yüze derslere girmeleri öğrencilerin inisiyatifine bırakılmıştır. Bu nedenle yüz yüze derslere devam etmeyen öğrenciler dersin ödev ve uygulamalarından sorumlu olmakla birlikte kısa sınav ve ara sınavlara girebilirler. Bu öğrenciler, dersin uygulamalarını yerine getirmemeleri veya sınavlara girmemeleri durumunda başarısız sayılırlar.

    Tatiller veya yapılamayan dersler için ders sorumlusu telafi dersler yapabilir. Bu dersler çevrimiçi dersler ya da ders günü dışında belirlenen bir zamanda yapılabilir. Bu uygulamalar, yüz yüze derslerle aynı statüdedir.

    Dersin Değerlendirmesi

    Ders sürecinde değerlendirmeler, öğrencilerin derse aktif katılımları, kısa sınav, ödev notları ile ara sınav ve genel sınav sonuçlarına göre yapılır. Ders süresinde bir ara sınav ve bir genel sınav uygulanır. Dersin sınav ve uygulamaları, ders gününden farklı bir zamanda yapılabilir. Ödevlerin ve kısa sınavların sayısı farklılık gösterebilir. Ders sorumlusu bu uygulamalarda öğrencilere en az bir hafta öncesinden haber vermek ve duyuru yapmakla sorumludur.

    Genel değerlendirme sürecinde ödevler, uygulama çalışmaları ve kısa sınavlar %20, ara sınav %30, genel sınav ise %50 etkilidir.

    Herhangi bir nedenle ara sınava ya da kısa sınavlara giremeyen öğrenciler, sınava girememe nedenlerini belgelendirmek koşuluyla telafi sınavı talep edebilirler. Bu sınav öğrencinin mazeret bildirmesinin ardından en geç iki hafta içerisinde uygulanır.

    İletişim Süreçleri

    Öğrenciler bu ders ile ilgili sorularını ders sırasında, ofise gelerek ya da elektronik ortam aracılığıyla sorabilirler. Elektronik ortam üzerinden iletişime geçmek için öğrenciler dersin web sayfasındaki duyuru forumunu kullanabilirler. Ayrıca tcakmak@hacettepe.edu.tr adresinden de ders sorumlusuna ulaşabilirler.

    Öğrenciler tarafından yazılı olarak verilen kısa sınav, ara sınav ve ödev gibi ders uygulamalarına öğrencinin uygulamayı teslim etmesinden itibaren en geç iki hafta içerisinde geri bildirim sağlanır. Öğrenciler sınavla ilgili geri bildirimlere yönelik itirazlarını ve inceleme isteklerini ders sorumlusunun geri bildirim vermesinin ardından bir hafta içerisinde iletebilirler.

    Etik Sorumluluklar

    Dersi alan öğrenciler, ders kapsamında belirtilen uygulamaları kendi çabalarıyla ve başka bir yerden yardım almadan yapmalıdır. Aksi bir durum tespit edildiğinde ilgili idari süreçler uygulanır. Öğrencilerin ayrıca ders devam çizelgelerindeki beyanlarında da bu duruma karşı hassasiyet göstermeleri beklenmektedir.

    Öğrenciler ödev ve uygulama teslimlerinde atıf verme ve kaynak gösterme kurallarına uymalı ve intihal uygulamalarına başvurmamalıdır. Ders sorumlusu ayrıca derste kullandığı bütün materyallerle ilişkin kaynak göstermelidir.

    Ders sorumlusu öğrencilere ait verileri (sınav notları ve özel durumları) gizli tutmakla sorumludur. Ders sorumlusu bütün değerlendirme ve etkileşim süreçlerinde objektif davranır. Ayrıca bu ders kapsamında araştırma amacıyla muhtemel olarak öğrencilerden toplanabilecek veriler konusunda öğrencilerin tamamen gönüllülük esasında bulunmaları göz önüne alınır.

    Kullanım Koşulları

    Bu ders, “Creative Commons Alıntı 4.0 Uluslararası Lisansı” ile lisanslanmıştır. Bu lisans, ders içeriğinin, uygulamaların ve kısa sınavlardaki soruların tamamını veya bir bölümünü kaynak göstermek şartıyla derleyerek, geliştirerek veya bire bir aynı şekilde kullanılması hakkı tanır.

    Bu dersi programlarına alan öğrenciler veya diğer araştırmacılar, dersin verildiği eğitim-öğretim yılındaki içeriğe sürekli olarak erişebilme olanağına sahip olurlar.


  • 14 Eylül - 20 Eylül

    Giriş, Bilgi Kaynakları, Bilginin Düzenlenmesinin Temelleri ve Gerçekleştirilen Aktiviteler

    Ders içeriği ile ilgili bölümler:

    • Giriş (Dersin amaçları, kapsamı, işleniş biçimi ve içerik, konu dağılımı)
    • Düzenleme sistemlerinin temelleri (1,1)
    • Düzenleme ile ilgili süreçler (1,2)
    • Bilginin Düzenlendiği Sistemlerde Kaynaklar (1,3)
    • Tanımlar ve Kapsam (2,1)
    • Bilgi Kaynaklarının Özellikleri (2,2)

  • 21 Eylül - 27 Eylül

    Kurban Bayramı nedeniyle yüz yüze ders yapılmayacak.

    • 28 Eylül - 4 Ekim

      Digital Heritage 2015 Konferansı nedeniyle yüz yüze ders yapılmayacak ancak bu ders telafi olarak çevrimiçi ya da yüz yüze ders şeklinde sonraki hafta içerisinde yapılacaktır. 

      Not: Ekle-Sil haftası (öğrencilerin dersi programlarına almaları ya da ders programlarından çıkarmaları için son tarih: 9 Ekim 2015)

      • 5 Ekim - 11 Ekim

        Bilgi Kaynaklarının Tanımlanmasına Yönelik Olarak Geliştirilmiş Kavramsal Modeller

        • FRBR
        • FRSAD
        • BIBFRAME

        Telafi Dersi: MARC, Otomasyon sistemleri ve karşılıklı işlerlik standartları - z39.50


      • 12 Ekim - 18 Ekim

        Bilgi Kaynaklarının Tanımlanmasında Düzeyler ve Kurallar: Kaynak Tanımlama ve Erişim Standardı (RDA)

        Ders içeriği ile ilgili bölümler:

        • Oliver, C. (2010). Introducing RDA: A guide to the basics. Chicago : American Library. Association.
        • Hart, A. (2010). The RDA primer: A guide for the occasional cataloger. California: Linworth.
        • Canadian Library Association, Chartered Institute of Library and Information Professionals (Great Britain), Joint Steering Committee for Development of RDA.; American Library Association. (2010). RDA toolkit : resource description & access. Chicago: American Library Association

        Laboratuar Dersi 1: Dersin ikinci yarısı  Edebiyat Fakültesi Bilgisayar Laboratuarı II'de gerçekleştirilecektir. Öğrencilerin 10.30'dan itibaren B8-102 numaralı sınıf yerine bu laboratuarda bulunmaları gerekmektedir.

        Ödev 1: Kütüphane Otomasyon Sisteminde Kaynak Tanımlama ve Tanımlamaya Yardımcı Araçları Kullanma Ödevi (son teslim tarihi: 21 Kasım 2015)

        Ödevle ve Lab çalışması ile ilgili çevrimiçi ders 07.11.2015 tarihinde saat 10.30-11.30 arasında yapılacaktır. Derse https://mconf.org/webconf/bby-263-bilgi-kaynaklarinin-tanimlanmasi adresinden misafir girişi bölümünden girebilirsiniz. Bu işlemin ardından adınızı ve şifre olarak 396263 yazdığınızda derse girebileceksiniz.

      • 19 Ekim - 25 Ekim

        ECIL 2015 Konferansı nedeniyle yüz yüze ders yapılmayacak ancak bu ders telafi olarak çevrimiçi ya da yüz yüze ders olarak sonraki hafta içerisinde yapılacaktır.


        Dersi alan öğrencilerin 19-21 Ekim 2015 tarihleri arasında TÜBİTAK'ta yapılacak olan 4. Açık Erişim Çalıştayına katılımları beklenmektedir. Bu doğrultuda öğrencilerin (bireysel olarak ve kendi bakış açıları ile) aşağıdaki soruları yanıtlayacak bir rapor oluşturmaları gerekmektedir.

        1. "Açık Erişimi Kolaylaştırmak İçin Tanımlayıcıların Kullanımı” oturumunda ele alınan konuları kısaca özetleyiniz?
        2. Dspace nedir? Hangi işlevlerde kullanılmaktadır? Ne tür sorunlar yaşanmaktadır? Sizce ne tür çözümler üretilebilir?
        3. Veri temizleme ve toplu kayıt aktarımı nedir? Nasıl bir kolaylık sağlar bizim alanımız açısından ne gibi faydaları vardır? Tartışınız.

        • 26 Ekim - 1 Kasım

          29 Ekim Cumhuriyet Bayramı nedeniyle ders aynı hafta çevrimiçi ya da yüz yüze olarak başka bir gün yapılacak.

          Bilginin Düzenlenmesinde Araçlar, Sistemler ve Üstveri

          Ders içeriği ile ilgili bölümler:

          • Kaynak Tanımlama ve Üstveri (1,4)
          • Araçlar ve Sistemler (2,3)
          • Üstveri Kaynakları (2,4)
          • Üstveri Temelleri (3,1) (5,1)
          • Üstveri Türleri (3,2) (9,5)
          • Üstveri Kodlama Standartları (3,3)
          • Üstveri Tanımlama (4,1)

          Videolar:

          • What is Metadata:

          http://www.youtube.com/watch?v=96ncNPpohjo

          http://www.youtube.com/watch?v=ulArB9DAnW4

          Telafi Dersi: RDA'nın gelişim evreleri ve MARC uyarlamaları

        • 2 Kasım - 8 Kasım

          Üstveri Standartları, Şemaları ve Tanımlayıcı Üstveri Türleri – Farklı Sektör ve Alanlara Göre Dağılım

          Ders içeriği ile ilgili bölümler:

          • Metadata Standards (2,7) (9,5)
          • Descriptive Metadata (3,2.2)
            • Library Cataloging Record
            • Archival Description Record
            • Metadata for Governmental Resources
            • Metadata for Art and Architecture Works
            • Metadata for Educational Materials
            • Metadata for Geographic Resources
          • Metadata Schemes (5,2) (9,5)
          • Course on Digital Libraries at the Free University of Bolzano  Academic year 2012-2013 (Slides Part 4 - Metadata, Dublin Core and other schemas)

        • 9 Kasım - 15 Kasım

          Dublin Core Üstveri Eleman Seti (DCMES) ve Genişletilebilir DCMES

           Ders içeriği ile ilgili bölümler:

        • 16 Kasım - 22 Kasım

          Metadata Oluşturma Süreçleri – Hibrid Sistemler

           Ders içeriği ile ilgili bölümler:

          Ödev 1: Timemapper Ödevi (son teslim tarihi: 15 Aralık 2015)


        • 23 Kasım - 29 Kasım

          Üstverinin Paylaşılması, Üstveri Haritalama ve Protokoller

          Ders içeriği ile ilgili bölümler:

          • Sharing Metadata (2,6)
          • Metadata Implementation (3,4)
          • Crosswalks, Metadata Mapping and Interoperability (8,3)

          Ödev 2: Kayıt Dönüştürme ve Üstveri Haritalama Ödevi - MarcEdit Ödevi

          • 7 Aralık - 13 Aralık

            Laboratuar Uygulaması - MINT Metadata Mapping Tool

            • 14 Aralık - 20 Aralık

              Üstveri Kalitesinin Değerlendirilmesi

              Ders içeriği ile ilgili bölümler:

              • Sharing Metadata (2,6)
              • Metadata Implementation (3,4)
              • Crosswalks, Metadata Mapping and Interoperability (8,3)

              • 21 Aralık - 27 Aralık

                Genel Değerlendirme ve Bilginin Düzenlenmesinde Yol Haritası Belirleme